Aşılar insanlık tarihinin en önemli buluşlarından biridir. Bu buluş sayesinde, milyonlarca insan; kanser, salgın hastalıklar, felçler ve enfeksiyonlar gibi hastalıklardan korunabilmektedir. Bu yazımda; dünya genelinde yaygın olarak görülen hastalıklara sebep olan insan papilloma virüsünden (HPV), HPV aşılarından, HPV’nin sebep olduğu hastalıklardan veHPV aşılarının faydalarını ele alıyor olacağım.
HPV olarak adlandırılan virüs, dünyadaki en sık görülen hastalıkların bir sebebi olarak karşımıza çıkmaktadır. 100’ü aşkın türü bulunan HPV, mukozayı tutarak genital temas, cinsel birleşme ve doğum sırasında bulaşabilmektedir. Bu virüs; beraberinde birçok hastalığa, siğillere ve kanserlere neden olmaktadır. HPV enfeksiyonları en çok 15-24 yaş civarında görülmektedir. Bu bilgiden anlayabileceğimiz üzere, ergenlik ve geç ergenlik dönemleri HPV için risk faktörüdür.
HPV, üreme organlarında en sık görülen virüs türüdür.Kadınlarda özellikle serviks, vajina ve vulva kanserlerine sebep olurken; erkeklerde penis kanserlerine neden olmaktadır[1]. Kadınlarda görülen serviks kanseri, HPV’nin belki de en sık rastlanan görünümüdür. Bu sebeple serviks kanserini biraz inceleyelim:
Serviks kanserinin birçok risk faktörü bulunmaktadır fakat HPV bu risklerin ilk sırasında gelir. HPV’e bağlı gelişenserviks kanseri, dünyada kadınlarda kanser sebebiyle yaşanan ölümler arasında ikinci sırada bulunur. Avrupa ülkelerinde her yıl 50 bin, tüm dünyada ise her yıl 500 bin kadına serviks kanseri tanısı konulmaktadır. Bu sebeple Avrupa’da her yıl 25 bin, dünyada ise 250 bin kadın serviks kanseri nedeniyle vefat etmektedir. Serviks kanseri büyük oranla gelişmekte olan ülkelerde ortaya çıkmaktadır. Bunun sebebi, gelişmekte olan ülkelerde serviks kanseri ve HPV ile ilgili tarama programların olmamasıdır.
HPV’nin en fazla 15-24 yaş aralığında görüldüğünden bahsetmiştik. HPV enfeksiyonu çoğu zaman kendiliğinden iyileşse de bazı durumlarda virüs vücutta kalıcı hale gelerek servikse yerleşir ve lezyonların oluşmasına neden olabilir.Böyle bir durumda oluşan lezyonlar, 20-30 yıllık bir sürede kansere dönüşür. Tüm bunlara rağmen, kadınların yaşamlarının sonlanmasında oldukça riskli olan serviks kanseri; tüm dünyada önlenmesi mümkün olan bir hastalıktır[2].
HPV ve serviks kanserleri incelendiğinde en büyük risk faktörleri olarak üniversite çağındaki bireyler dikkat çekmektedir. Bu dönem, cinsel deneyim ve aşılama faktörleri nedeniyle önemli görülmektedir. Örneğin, üniversite çağındaki öğrencilerin; HPV ve HPV aşısı hakkındaki bilgi düzeyini ölçmek amacıyla, ülkemizde gerçekleştirilen bir çalışmayı inceleyelim:
Yapılan çalışmada; eğitim düzeyleri yüksek olarak kabul edilen tıp fakültesi öğrencilerinin, HPV ve HPV aşısı hakkındaki bilgi düzeyleri incelenmiştir. Sonuç olarak öğrencilerin, HPV ve HPV aşısına dair yeterince bilgi sahibi olmadıkları gözlemlenmiştir. Bu sebeple HPV hakkında daha fazla bilginin topluma kazandırılması gerekmektedir [3].
HPV için en büyük risk faktörlerine baktığımızda, üniversite öğrencilerine ek olarak farklı gruplardan bahsetmemiz mümkündür. Örneğin, HPV riskinin hangi gruplarda daha riskli olduğunu araştıran bir çalışmaya göz atalım:
HPV ve aşısı ile ilgili farkındalık durumu; eğitim düzeyleri ve gelir düzeyleri yüksek olan gruplarda daha fazla olsa da her grupta çeşitli faktörler nedeniyle farkındalık oranları değişmektedir. Yapılan çalışmada gelir ve eğitim düzeyleri düşük olan bir grup katılımcı incelenmiştir. Sonuç olarakkatılımcıların çoğunun, HPV’nin ve serviks kanserinin ne olduğuna dair bilgileri olmadığı gözlemlenmiştir. Buna dayanarak görebiliyoruz ki kırsal bölgelerde yaşayan, düşük gelir ve düşük eğitim seviyesine sahip gruplar da en riskli gruplar arasında yer almaktadır [4].
Bu yazımızda; HPV, HPV aşısı, serviks kanseri ve HPV için en riskli grupları inceledik. Toplumumuzda HPV aşısı ile ilgili daha fazla bilgilendirilmenin ve uygulamanın yapılması, halkın bilinçlendirilmesi ve tedbirlerin öğretilmesi gerekmektedir. Aşılamalar ve bilinçli bir toplum, HPV ve HPV’ye bağlı hastalıklar için en güçlü savunma olacaktır.
Kaynakça
[1]: Kutlu, M. (2019) İnsan papilloma virüsü (HPV) aşılaması. Erişkin Aşılaması (ss.77-84).
[2]: Gunes, G. (2009). Kadınların serviks kanseri, PAP SMEAR ve HPV aşısı hakkında bilgi tutum ve davranışları.Medical Sciences, 4(3), 67-74. https://izlik.org/JA77ZP99RW
[3]: Özsaran, Z., Demirci, S., & Aras, A. B. (2011). Tıp fakültesi öğrencileri arasında HPV aşısı bilgi düzeyini değerlendiren anket çalışması. Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi, 14(2), 40-44. https://izlik.org/JA99SG69WJ
[4]: Görkem, Ü., Arslan, E., Toğrul, C., Efetürk, T., & Güngör, T. (2013). Human papilloma virüs enfeksiyonu farkındalığı açısından kimler hedef kitle olmalıdır? Anket çalışması. Türk Jinekolojik Onkoloji Dergisi, 18(3), 93-98. https://izlik.org/JA95YC68SU
Denetmen: Aleyna Nur AKDEMİR
