Sizce bilinci manipüle edebilmek mümkün müdür? Zihni nasıl kontrol ederiz? Bu yazımda, hakkında çokça yanlış inanca sahip olunan hipnoz tekniğinden bahsediyor olacağım.
HİPNOZUN TARİHÇESİ
Hipnozun tarihsel geçmişi, Yunan ve Antik Mısırdönemlerindeki şifacılık ve dini inançlara dayanmaktadır. O dönemlerde gerçekleştirilen şifacılık ve dini ritüellere bağlı uygulamalar, hipnotik odaklanmayı beraberinde getirmiştir. Sonrasında Mesmer, hastalıkların tedavi edilmesinde hipnozun bir yöntem olabileceğini ileri sürerek, modern hipnozun temellerini atmıştır. 19. yüzyılda ünlü bir cerrah olan Braid hipnozu, “fiziksel ve bilişsel durumlar arasında bir köprü” olarak tanımlamış ve hastalıkların tedavisinde bu yöntemin kullanabileceği fikrini geliştirmiştir. Hipnoz tekniğinin psikoloji biliminin alanına girmesi ise Sigmund Freudsayesinde gerçekleşmiştir. Freud hipnozu, hastaların bilinçaltına ulaşmada bir araç olarak görmüş, hastalıkların tedavi edilmesinde kullanmıştır. Devamında farklı psikologların hipnozu incelemeleri ve hipnoz üzerine düşünmeleri, hipnoz tekniğinin gelişmesine katkı sağlamıştır [1].
HİPNOZ
Hipnozun karşılığı, Antik Yunan’da “uyku hali” olarak tanımlansa da hipnoz bilinenin aksine bir uyku hali değil, uyanıkken farkındalık durumudur. Hipnoz, kişinin farkındalığı korunurken iç deneyimlerine yönelmesi ve telkine açık bir hale gelmesidir. Kişi bu durumda gevşer, rahatlar ve odaklanması sayesinde zihni yeniden şekillenir. Her birey hipnoza aynı şekilde tepki vermez. Bağlam, beklenti ve kişilik gibi faktörler hipnotik müdahaleye verilen tepkileri etkiler [2].
Bireylerin zihni hipnotik müdahale sırasında telkinlere açık olduğundan dolayı, hipnoterapi birçok psikolojik ve fiziksel rahatsızlığın tedavisinde rol oynamaktadır. Hipnoz sırasında,hastaların inançları gelişir ve olumsuz düşüncelerin olumlu düşüncelere çevrilmesi amaçlanır. Telkinler sayesinde kişinin algılayışı değişir, yargılayıcı düşünceler aşılır ve yeni düşüncelerin kalıcı olması sağlanır. Hipnoterapide bireyler bilincini tamamıyla yitirmezler, belli bir noktaya odaklanırlar. Böylece bilinç ve bilinçaltı arasında bir köprü kurulmuş olur[2,3].
BİR TEDAVİ YÖNTEMİ OLARAK HİPNOTERAPİ
Hipnoterapi sırasında uygulanan telkinler sayesinde, kişinin bilinçaltına mesajlar işlenir. Hipnozun bilinçaltında bıraktığı birkaç etkiye göz atmak gerekirse:
Hipnoz; bilinçaltında yarattığı etkiler sayesinde, çeşitli hastalıkların tedavisinde rol oynamaktadır. Örneğin hipnoterapi; kronik ve akut ağrıların azaltılmasında, kaygı bozukluklarında, diş hekimlerinin ağrıyı azaltmasında(hipnodonti), kalp yetmezliğinde, obsesif kompulsif bozuklukta, psikoz ve nevrozda, astımda, yeme bozukluklarında, anestezide, cinsel işlev bozukluklarında, fobilerin tedavisinde, alerjilerde hatta kanser tedavisinde öne çıkmaktadır [2,3].
Sigara bağımlılığında hipnoz kullanımının etkililiğinin araştırıldığı bir çalışmada; hipnoterapinin zihni gevşetme yöntemleriyle, ortaya çıkan davranışsal problemlere bağlı bağımlılıkların tedavisinde etkili olduğu belirtilmiştir [4].
Bir başka çalışmada ise doğum ağrılarını yönetmede hipnozun rolüne vurgu yapılmıştır. Doğum sırasında gelişebilecek ağrılar, bireyler üzerinde olumsuz düşüncelere ve korkuya sebep olur. Kişinin bu endişeleri yaşaması refahı düşürür. Bu araştırmada doğum sırasında yaşanan ağrıların azaltılması, çeşitli gevşeme teknikleri ve ağrı yönetiminde hipnoterapi kullanılmıştır. Hipnoz sırasında verilen telkin ve mesajlar sayesinde; kişilerin doğum hakkındaki negatif düşünce ve beklentileri, olumlu düşünce ve beklentilere çevrilmiştir [5].
SONUÇ
Hipnoz yöntemi, bireyleri telkinlere açık hale getirerek farkındalık sağlayan psikolojik bir tekniktir. Hipnoterapi,fizyolojik ve ruhsal hastalıkların tedavisinde alternatif ve umut yaratan bir yöntem olarak gelişmektedir. Sonuç olarak; bireylere farkındalık, içgörü ve farklı deneyimler kazandıran hipnoz tekniği, kişilerin refahını arttırmada ve farklı rahatsızlıkların tedavisinde kullanılan değerli bir uygulamadır.
“Bilinçdışının farkında olmayan kişi, kaderini kontrol edemez. Ona kaderi der ve boyun eğer.” -Carl Jung
Kaynakça
[1]: Bay, F., & Berk, N. B. (2025). Hipnoterapi ve kadın sağlığı: Hipnoterapinin detaylarıyla bütüncül bir yaklaşım. Bütünleyici ve Anadolu Tıbbı Dergisi, 6(1), 86-95.
[2]: Telli, A. (2020). Hipnoz ve bilimde kullanım alanları. Journal of Medicine and Palliative Care, 1(4), 109-112.
[3]: Ceyhan, D., & Yiğit, T. T. (2013). Tıbbi tedavilerde hipnoz uygulamalarının kullanımı ve etkinliği. ADO Klinik Bilimler Dergisi, 7(2), 1507-1516.
[4]: Gönce, M. N. (2020). Sigara bağımlılığının tedavisinde hipnoz kullanımı: AUCH tekniği. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(2), 69-76.
[5]: Beji, N. K., Kaya, G., & Yıldız, A. (2022). Doğum ağrısını azaltmada kullanılan bir gevşeme tekniği: hipnozla doğum. Tıp Fakültesi Klinikleri Dergisi, 5(1), 1-10.
Denetleyen: Raziye DEMİR
